تقویت حافظه برای درس خواندن

تقویت حافظه برای درس خواندن

 

تقویت حافظه برای درس خواندن یکی از دغدغه‌های مهم دانش‌آموزان و دانشجویان است.

اگر دانش‌آموز یا دانشجو هستید، احتمالاً چندباری برایتان پیش آمده که در موقع امتحان یا درس پس دادن یا حتی یک کنفرانس ساده در کلاس، حافظه‌تان آن‌طور که باید و شاید یاری نکرده و حتی پیش خودتان گفته‌اید: «باز گند زدم که!»

شاید فکر می‌کنید از کمبود مطالعه‌تان بوده است. برای همین بارها و بارها آن درس را خوانده‌اید. اما بازهم نتیجه خوبی نگرفته‌اید. در مقابل دیده‌اید که بعضی افراد با صرف وقتی کمتر از شما، نتیجه بهتری می‌گیرد.

در این صورت شاید دلسرد شوید و خودتان را «کم هوش» بنامید. اما این‌طور نیست. شما فقط نیاز دارید یک کار انجام دهید: تقویت حافظه برای درس خواندن! به این ترتیب به جای تمرکز بر «کمیت» خواندنتان، به «کیفیت» اهمیت بیشتری می‌دهید و نتایج مؤثرتری می‌گیرید.

روش‌هایی که در ادامه مقاله آمده است، به شما در تقویت حافظه برای درس خواندن یاری می‌رساند.

 

آیا مشکلات حافظه ربطی به ضریب هوشی دارد؟

 

بسیاری از دانش‌آموزان و دانشجویان مشکلات حافظه دارند. تاکنون شواهدی به دست نیامده است تا ثابت کند حافظه نه چندان قوی با ضریب هوش پایین ارتباط مستقیم دارد.

مشکلات حافظه هم مربوط به حافظه بلندمدت است و هم کوتاه مدت.

مثلاً برخی از دانشجویان ممکن است دستورالعمل‌هایی که به تازگی به آن‌ها داده شده است را فراموش کنند. یعنی اصلاً یادشان برود تکلیفشان چیست.

برخی دیگر در هنگام حل مسائل (مثلاً ریاضی) فرمول‌ها یا درس‌های گذشته را فراموش می‌کنند. برای مثال، آن‌ها تکالیف را به خوبی به یاد دارند. اما در هنگام حل مسئله‌ای سه مرحله‌ای، ممکن است مراحل دوم و سوم را از یاد برده باشند.

منظور این است که مشکلات حافظه انواع بسیار متنوعی دارد. گاهی بلند مدت و گاهی کوتاه. گاهی در فهم مسائل و گاهی در مراحل انجام آن.

استراتژی‌های کلی زیر به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا یک حافظه کارآمدتر داشته باشند. از شما می‌خواهم از دو دید به مطالب زیر نگاه کنید.

 

اگر استاد یا معلم هستید و یا خودتان درس می‌دهید

 

اگر خودتان مدرس، معلم، استاد دانشگاه یا مربی هستید و یا والدینی هستید که بچه مدرسه ای و دانشجو دارید این نکات را رعایت کنید:

 

۱٫ تکالیف را به فرمت‌های مختلف به آن‌ها بدهید

 

یکی از راه‌های تقویت حافظه برای درس خواندن استفاده از فرمت‌های مختلف انتقال به حافظه است.

اگر فکر می‌کنید دانشجویانتان تکالیف را یادشان می‌رود، بهتر است فرمت‌های گوناگون را در نظر بگیرید.

به عبارت دیگر اگر شما معلم یا استاد هستید و می‌خواهید تکالیف به دانشجویانتان بدهید، بهتر است آن را از چند طریق مختلف به آن‌ها بدهید.

برخی از افراد حافظه تصویری بهتری دارند، برخی دیگر متن‌ها را بهتر به یاد می‌سپارند و برخی با «صدا» راحت‌ترند.

شما می‌توانید علاوه بر اینکه تکالیف را روی تخته می‌نویسید، آن را به صورت صوتی هم برای آن‌ها بخوانید و یا به روش‌های دیگر به صورت تصویری به آن‌ها یادآور شوید.

 

۲٫ اهمیت «مرور کردن» و «تکرار» را به آن‌ها یاد بدهید

 

یکی از مهم‌ترین فعالیت‌ها برای یادگیری، مرور و تکرار کردن است. اغلب ما به اهمیت فوق العاده این کار آگاه نیستیم.

می‌گویند «تکرار مادر مهارت‌هاست». می‌گویند تکرار چیزهایی که قبلاً خوانده‌ایم خیلی بهتر از این است که مدام چیزهای جدید (و شاید غیرضروری) یاد بگیریم. بنابراین دانشجویان و دانش آموزان شما برای تقویت حافظه برای درس خواندن اول باید به اهمیت تکرار، مرور دوره‌ای مطالب و تمرین به خوبی پی ببرند.

یک اشتباه دیگر ما این است که تنها تا وقتی مطالب را مرور می‌کنیم که دیگر خطا و اشتباه نکنیم. در حالی که برای تثبیت مطالب در ذهن لازم است چندین بار دیگر هم تکرار و مرور کنیم.

 

۳٫ به دانش‌آموزان یاد بدهید که به صورت «فعالانه» بخوانند

 

تقویت حافظه برای درس خواندن مستلزم استفاده از روش‌هایی تازه و جدید است.

فعالانه خواندن یکی از این روش‌هاست.

مثلاً باید به آن‌ها یاد بدهید که در هنگام خواندن مطالب کتاب، مهم‌ترین نکات را هایلایت کنند یا به صورت مؤثر، حاشیه نویسی کنند. با این کار، مرور کردن برای آن‌ها آسان‌تر می‌شود و لازم نیست دوباره برگردند و هرچه خوانده بودند را بخوانند. بلکه یاد می‌گیرند مؤثرتر و هدفمندتر بخوانند.

 

همچنین می‌توانید روش‌های گرافیکی و تصویری به یادسپاری را به آن‌ها یاد بدهید. از جمله استفاده از الگوهای گرافیکی مثل ایجاد الگوریتم، طراحی اینفوگرافیک و رسم نقشه ذهنی.

به آن‌ها یاد بدهید از روش‌هایی مثل «نقشه ذهنی» استفاده کنند. استفاده از نقشه ذهنی به شدت سطح اثربخشی یادگیری را بهبود می‌بخشد.

 

۴٫ امتحان گرفتن خوب است اما…

 

بسیاری از ما هنوز که هنوز است، از اسم امتحان وحشت داریم. چون روش‌های امتحان گرفتن از ما خوب نبود.

اما ثابت شده است که امتحانات دوره‌ای می‌تواند به خوبی برای بهبود حافظه بلندمدت دانشجویان، مفید باشد.

 

بهتر است چطور یک امتحان خوب برگزار کنیم؟

 

نگرانی و اضطراب ارتباط مستقیمی با توانایی عملکردی افراد دارد. ممکن است دانش‌آموزان نتوانند استرس را در خود سرکوب و از آن اجتناب کنند، اما نیازمند فراگیری روش‌های مدیریت آن هستند.

اولین گام مؤثر این است که به دانش‌آموزان آموزش داده شود که برای آزمون‌ها و امتحانات دوره‌ای به خوبی مطالعه کرده و آماده باشند.

ممکن است گاهی چنین تصور شود که یادگیری خوب و مناسب دروس، نوعی مهارت ذاتی و غیراکتسابی است که دانش‌آموزان نیازی به آموزش صریح آن نخواهند داشت.

اما دانش‌آموزان به تدریس و آموزش روشن و واضحی درباره یادگیری بهینه نیاز دارند. بهینه سازی یادگیری، شامل تعلیم روش‌های مطالعاتی و شیوه خواندن صحیح، برنامه ریزی مناسب، انتخاب مکان‌های مناسب برای مطالعه و تشویق آن‌ها به مطالعه گروهی و همچنین توضیح روش صحیح امتحان دادن است.

 

شروع امتحان با سؤالات ساده‌تر و مباحثی که دانش‌آموز تسلط و مهارت بیشتری بر آن‌ها دارد، باشد

مشخص کردن عبارات کلیدی در سؤالات

بودجه بندی زمان آزمون و اختصاص زمان مناسب برای تمرکز بر هر قسمت از آزمون

مرور دوباره سؤالات و پاسخ‌های داده شده و تمرکز بر یادآوری پاسخ سؤالاتی که فراموش شده‌اند

اختصاص زمان مناسب برای یادآوری پاسخ سؤالات

 

آموزش این نکته به دانش‌آموزان لازم است که اختصاص زمان زیاد برای هر سؤال نه تنها باعث یادآوری پاسخ آن نخواهد شد، بلکه ایجاد استرس و اضطراب خواهد کرد.

علاوه بر مراحل فوق معلمان می‌توانند آزمون‌ها را به شیوه‌ای طراحی کنند که استرس را کاهش دهند و آن توجه به طرح ظاهری سؤالات است. به عنوان مثال امتحانات چندین صفحه‌ای با حجم وسیعی از سؤالات پیچیده و چند قسمتی اضطراب دانش‌آموز را بیشتر خواهد کرد. سؤالات ترفندی با نکات ریز مستتر در آن‌ها نیز سهم زیادی در ایجاد استرس امتحان دارند. اگر سؤالات به شیوه‌ای طراحی شود که به عنوان مثال نکته طنزی در آن‌ها نهفته باشد، باعث از بین رفتن جو سنگین امتحان شده و دانش‌آموز احساس امنیت روانی و آرامش بیشتری خواهد کرد.

گام بعدی، ایجاد یک جو مثبت در کلاس درس است که در آن دانش‌آموزان در توانایی‌های فردی با یکدیگر مقایسه نشوند و مهارت‌های آن‌ها ارجحیت بندی شده و برای تلاش آن‌ها بیش از نمره‌های کلاسی ارزش قائل شوند و در ازای تلاش بیشتر در جهت پیشرفت تحصیلی جایزه دریافت کنند تا برای آموزش بهتر انگیزه سازی شود.

همچنین معلمین باید در زمینه وجود مسائل نگران کننده و استرس زا از دانش‌آموزان سؤال کرده و درباره آن با یکدیگر مشورت کنند و با ارزیابی آن‌ها در پی رفع مشکل و ایجاد آرامش روانی به هنگام آزمون‌ها برآیند.

 

۵٫ کمک به دانش‌آموزان در هنگام ذخیره‌سازی اطلاعات

 

با توجه به تحقیقات حافظه، اطلاعات به هنگام ذخیره شدن با استفاده از یک نشانه، آسان‌تر می‌شود. مثلاً مختصرسازی آموزش‌ها و یا خلاصه نویسی.

مثلاً اگر می‌خواهید به آن‌ها یک روش مطالعه آموزش دهید که شامل ۵ مرحله «پیش خوانی»، «سؤال کردن»، «خواندن»، «به خود پس دادن» و «آزمون» است، از واژه «پس خبا» که نشان دهنده حرف اول این ۵ مرحله است، استفاده کنید.

این کار در مرور سریع‌تر مفاهیم در ذهن آن‌ها کمک می‌کند و به دانش‌آموز کمک می‌کند تا اطلاعات را به یاد آورد.

 

۶٫ قبل از رفتن به خواب مرور داشته باشند

 

این کار باید برای دانش‌آموزان تبدیل به عادت شود تا قبل از خوابیدن، مطالب را مرور کنند. تحقیقات نشان داده‌اند که اطلاعات مورد مطالعه در این روش بهتر به خاطر می‌آید. به آن‌ها یاد بدهید که گوشی‌های موبایلشان را به هیچ وجه بعد از مرور مطالب و قبل از خوابیدن چک نکنند. اصلاً بهتر است بعد از مرور کوتاه مطالب، هیچ کار دیگری حتی مسواک زدن یا گوش دادن به موسیقی انجام ندهند. به این ترتیب، مطالب به خوبی به حافظه آن منتقل خواهد شد.

 

اگر دانش‌آموز یا دانشجو هستید:

 

می‌خواهم مطالبی را به شما یاد بدهم که باعث تقویت حافظه برای درس خواندن می‌شود.

این راهکارها، کوتاه، بدون هزینه و تست شده هستند. امتحانش مجانی است! آن را یا خودتان تست کنید یا اگر بچه مدرسه‌ای یا دانشجو در خانه دارید، به او یاد بدهید:

 

۱٫ قدم بزن قبل از اینکه درس بخوانی!

 

تنها ۲۰ دقیقه پیاده روی،  باعث بهبود عملکرد و فعالیت مغز می شود.

 

۲٫ گاهی وقت‌ها مطالب را با صدای بلند بخوان

 

وقتی مطالب درسی را با صدای بلند بخوانید، تمرکزتان بیشتر می‌شود. البته این روش همیشه مناسب نیست. ممکن است شما بتوانید به خوبی تمرکز کنید. بنابراین لازم نیست این روش را امتحان کنید. راستی در کتابخانه هم این روش را امتحان نکنید. چون احتمال دارد دیگر راهتان ندهند!

 

۳٫ به خودت جایزه بده

 

پاداش دادن به خود، می‌تواند طیف گسترده و وسیعی داشته باشد.

راه ساده‌اش این است که به خودتان خوراکی جایزه بدهید. تنقلاتی مثل فندق و پسته و حبوبات به شدت به تقویت حافظه برای درس خواندن کمک می‌کند.

 

۴٫ چیزهایی را که یاد گرفته‌ای به دیگران آموزش بده

 

به دو دلیل باید چیزهایی که یاد می‌گیرید را به دیگران هم آموزش دهید.

اول اینکه این یک راه خوب برای سنجش این نکته است که «آیا آن موضوع را خوب فهمیده‌اید یا خیر؟»

دومین دلیل این است که وقتی چیزی را به کسی آموزش می‌دهید تا ۵۰ درصد در بهبود یادگیری خودتان بهبود ایجاد کرده‌اید. به عبارت دیگر وقتی چیزی را می‌خوانید و آن را به دیگران هم یاد می‌دهید، درصد یادگیری خودتان ۵۰ درصد نسبت به «فقط خواندن» بیشتر می‌شود.

اگر کسی را پیدا نمی‌کنید که به توضیحات شما در مورد «اصل لانه کبوتری» گوش دهد، یک عالمه حیوانات اسباب بازی جلوی خودتان بگذارید و به آن‌ها یاد بدهید. یا حتی یک عکس از جمعیتی زیاد روی لپ تاپ بگذارید و به آن‌ها یاد بدهید. گویی واقعی هستند!

 

۵٫ از نقشه ذهنی استفاده کن

 

تا همین چندسال پیش خبری از نقشه ذهنی نبود. اما اکنون به اثبات رسیده است که نقشه ذهنی تا چه اندازه می‌تواند به یکپارچه شدن ذهن و عملکرد صحیح‌تر آن کمک کند.

نقشه ذهنی این کار را با استفاده از برقراری ارتباطات خوب بین بخش‌های مختلف ذهن انجام می‌دهد. ایجاد ارتباط میان بخش‌های مختلف ذهن و مطالب، راهی ساده برای به خاطرسپاری و تقویت حافظه برای درس خواندن است

 

۶٫ از شکل و تصاویر و نمودار و اینفوگرافی استفاده کن

 

رسم نمودار و شکل و اینفوگرافی و الگوریتم، به تجسم بهتر اطلاعاتی که می‌خوانید، کمک می‌کند.

 

۷٫ از فونت‌های ساده و خوانا استفاده کن

 

اگر بیشتر کار و آموزش شما با کامپیوتر است، از فونت‌های ساده، خوانا و معمولی استفاده کنید. پیچیدگی‌های زیاد فونت باعث کاهش تمرکز می‌شود.

 

۸٫ شبکه‌های اجتماعی را کنار بگذار!

 

پرش از درس به شبکه‌های اجتماعی (که برای خیلی از ما به دفعات زیاد اتفاق می افتد) یکی از بی رحم‌ترین قاتلین تمرکز و کاهش حافظه برای درس خواندن است.

هرگز در هنگام درس خواندن شبکه‌های اجتماعی را چک نکنید. لااقل این کار را به زمان‌های استراحت موکول کنید.

 

۹٫ فیلم‌های مرتبط با درس‌هایت تماشا کن

 

فیلم‌های مرتبط با درس، به شما در حفظ بهتر مطالب با استفاده از ارائه جزئیات بیشتر کمک می‌کند. به ویژه اگر بتوانید فیلم‌های مستند تماشا کنید.

چرا باید فیلم ببینیم؟

بازهم حافظه تصویری! برای اینکه حافظه تصویری‌تان هم بتواند مطالب مرتبط را تجسم کند و بنابراین ارتباط بهتری بین مطالب برقرار کند. راستی: در این کار افراط نکنید!

 

۱۰٫ از فلش‌کارت استفاده کن

 

استفاده از فلش کارت یا «جعبه لایتنر» در تقویت حافظه برای درس خواندن به شما یاری می‌رساند. به خصوص برای به خاطرسپاری مطالب کوتاهی مثل واژگان، فرمول‌ها، نقل قول‌ها، جملات یا تعاریف مختلف.

 

۱۱٫ استراحت کن؛ به اندازه کافی!

 

مغز نیاز به استراحت کافی دارد.

به صورت منظم، در میان درس خواندن استراحت کنید تا مغزتان ریکاوری شود و با تمرکز و انگیزه باقی بماند. پس از هر ۴۵ دقیقه یا یک ساعت و نیم، استراحتی کوتاه داشته باشید. می‌توانید نوشیدنی‌ای بنوشید. میوه‌ای بخورید و یا مدیتیشن کنید.

 

۱۲٫ یک موسیقی خوب گوش کن

 

موسیقی خوب هم یک راه خوب برای تقویت حافظه برای درس خواندن است. این که موسیقی آرام باشد یا تند را شما تعیین می‌کنید. بعضی‌ها با موسیقی آرام ریلکس می‌کنند و انرژی می‌گیرند. بعضی دیگر با موسیقی هیجانی و انگیزه بخش.

 

۱۳٫ تمرین، تمرین، تکرار و تکرار!

 

تمرین و تکرار و پاسخ به سؤالات امتحانات قبلی، می‌تواند کمک کند تا مغزتان برای بازیابی اطلاعات، تمرین کند.

بهتر است برای مرور مطالب شرایطی مشابه با شرایط واقعی ایجاد کنید. مثلاً اگر برای کنکور می‌خواهید تست بزنید، شرایط کنکور را بازسازی کنید. بدون برخاستن، وقت محدود و حتی کیک و ساندیس کنار دستتان!

 

۱۴٫ راه‌های جدید یادگیری را کشف و امتحان کن

 

وقتی راه‌های مختلفی برای درس خواندن امتحان کنید، بالاخره شیوه‌های مؤثر و مخصوص خودتان را پیدا می‌کنید.

 

۱۵٫ عطر بزن!

 

شاید این نکته برایتان تازه باشد: استفاده از عطری که دوستش دارید، راهی تست شده و علمی جهت تقویت حافظه برای درس خواندن است.

پس عطر موردعلاقه‌تان را در موقع درس خواندن استفاده کنید.

 

۱۶٫ گروهی درس بخوانید

 

یکی از راه‌های تقویت حافظه برای درس خواندن، مطالعه گروهی است. درس خواندن در گروه، باعث می‌شود نظرات تازه‌ای از دیگران بشنوید و تجربه درس خواندن خود را بهبود ببخشید.

با درس خواندن به صورت گروهی، می‌توانید مطالب را با سایر دوستان به اشتراک بگذارید، در مورد ایده‌ها با هم بحث کنید، با اعضای گروه تعامل داشته باشید و در حل مسائل و مشکلات درسی، به یکدیگر کمک کنید.

 

bishtarazyek

 

نویسنده مطلب: hassan

پاسخ دهید

نشانی پست‌الکترونیک شما منتشر نخواهد شد.