امتحان نهایی، غول ضعیفی که خیلی­ ها از آن می ترسند

امتحان نهایی، غول ضعیفی که خیلی ­ها از آن می ترسند

(امتحان نهایی، استرس امتحان، مقابله با استرس)

با نزدیک شدن به ایام امتحانات، دلهره و اضطراب دانش آموزان هم شروع می­شود و با ترس به کتابهایی که شاید با دقت نخوانده اند نگاه می کنند و دلهره هایشان چندین و چند برابر می­شود! این نگرانی خیلی هم به سن و سال دانش آموز مربوط نمی شود و مثلاً نمی توانیم بگوییم که وقتی سنش بالاتر برود و امتحانات بیشتری را پشت سر بگذارد و به اصطلاح تجربیات بیشتری کسب کند، این استرس دیگر وجود نخواهد داشت. تا زمانی که بحث و موضوعی به نام درس خواندن هست، طبیعتاً نگرانی ها و تشویش های مربوط به آن هم وجود خواهد داشت. عوارض و رهاورد این اضطراب برای افراد مختلف متفاوت است ولی اغلب آن ها عصبانیت بیش از حد و سریع بر سر مسائل پیش پا افتاده، افسردگی و ناراحتی را تجربه می کنند و خیلی از آن ها هم متاسفانه نمی توانند این احساسات را مدیریت کنند و این عوامل روانی روی نتایج امتحانات آن ها هم تاثیر می گذارد؛ به نحوی که بعضی از آن ها با دیدن سوالات امتحانی چنان آشفته و سرگردان می شوند که حتی نمی توانند پاسخ سوالات ساده را نیز به خاطر بیاورند.
ذکر این نکته خالی از لطف نیست که داشتن کمی اضطراب و نگرانی در روزهای منتهی به امتحانات و علی­ الخصوص امتحانات نهایی، طبیعی و قابل­ پیش­بینی است؛ زیرا موجب حرکت دانش­ آموز می شود و انگیزۀ بهتر و بیشتر درس خواندن را به او می دهد. این نگرانی ها و دلهره ها تنها و تنها زمانی موجب ایجاد مشکلات فراوان می شود که بیش از حد معمول و در واقع غیر معمول و غیر عقلانی بشود و موجب ایجاد اختلال در روند درس خواندن و یادگیری دانش آموز شود؛ به نحوی که وی را حتی گاهی دچار افت شدید تحصیلی کند. علت ایجاد این نگرانی و تشویش در دانش آموزان مختلف می تواند متفاوت باشد؛ ولی دلیل غالب این احساس های ناخوشایند درست استفاده نکردن دانش آموزان از نیروهای قدرتمند فکری و ذهنی شان است. تقریباً تمام دانش آموزان می توانند با بیشتر کردن تلاش ها و استفاده از روش های مختلف کاهش استرس و تشویش و همینطور داشتن یک برنامه ریزی دقیق و منسجم برای مطالعه به موفقیت های تحصیلی دست پیدا کنند.

حال بیایید به بررسی این مسئله بپردازیم که استرس امتحان دقیقاً چیست و این اضطراب را چگونه می توان مهار کرد؟ اضطراب امتحان، و به طور کلی اضطراب و نگرانی، احساسی است که حالت تشویش، نگرانی و هیجان هایی را که اغلب منفی و ناخوشند است با خود به همراه دارد و بیشتر دانش آموزان و دانشجویان در روزهای امتحان به آن مبتلا می شوند. وقتی که نوع آزمون آن ها مهم تر و تعیین کننده تر باشد، اغلب میزان و کیفیت این استرس نیز بیشتر و اذیت کننده تر خواهد شد. یکی از انواع این آزمون های تعیین کننده، امتحانات نهایی دانش آموزان سال سوم دبیرستان است. دانش آموزان برای وجود این اضطراب، دلایل متنوع و اغلب منطقی ارائه می کنند. نکاتی مثل آشنا نبودن با نحوۀ طراحی سوال برای امتحانات نهایی، سخت تر شدن هر سالۀ این سؤال ها، تاثیری که نتایج این امتحان ها بر آزمون کنکور آن ها خواهد داشت و… از این دست هستند. متأسفانه این اضطراب ها و نگرانی ها اغلب با بروز علائم جسمی مانند سردرد، سرگیجه، دل درد، حالت تهوع، تپش قلب، تنگی نفس، افسردگی کوتاه مدت و… همراه هستند. اضطراب امتحان، اضطرابی است که با تصویر ضعیف ِ ذهنی دانش آموز دربارۀ توانایی های فکری و تحصیلی اش شناخته شده و موجب کاهش عملکرد مفید او در روزهای پایانی سال تحصیلی می شود. دلیل این تشویش ها همیشه به کم کاری دانش آموز یا تنبلی او در طول سال تحصیلی مربوط نمی شود؛ بلکه بسیار پیش می آید که دانش آموزان زرنگ و با انگیزه و درس خوان هم درگیر این اضطراب ها می شوند. بسیاری از دانش آموزان این نکته را تأیید می­کنند که در زمانهایی که دروس را دقیق تر و عمیق تر مطالعه کرده اند، اضطراب و نگرانی آن ها به حداقل میزان خود رسیده است. دلیل این امر نیز کاملاً روشن است. طبیعتاً ما دربارۀ هرچیزی بیشتر و بهتر بدانیم و در زمینه ای مهارت نسبتاً قابل قبولی داشته باشیم،

اعتماد به نفس بیشتری نیز نسبت به دانسته هایمان خواهیم داشت. داشتن اعتماد به نفس و عزت نفس در زمان امتحانات بسیار مهم و به منزلۀ امید و مقدمۀ موفقیت است. یقیناً این گروه از دانش آموزان می توانند با تکیه بر سعی و تلاش خودشان، با آرامش سر جلسۀ امتحان بروند و آزمون های خود را یکی پس از دیگری با کمترین دلهره و تشویش پشت سر بگذارند. در اینجا به باور ذهنی ای اشاره می کنیم که موجب ایجاد اضطراب امتحان در دانش آموز می شود و آن هم چیزی نیست جز تصورها و نگرش های منفی و تخریب کننده که قوای ذهن را کم می کنند. باورها و فکرهایی مانند:

-اگر در امتحانم قبول نشوم، تمام آبرویم به باد خواهد رفت و سنگ روی یخ می شوم.

-کاش از اول سال شروع به خواندن کامل درس ها می کردم؛ الان دیگر در زمان باقی مانده کاری از دستم برنمی آید.

-من آدم بسیار بدشانسی هستم و مطمئنم که از همان قسمتهایی که من نخوانده ام یا ایراد دارم سوال طرح خواهد شد.

– یقین دارم که کمترین نمرۀ کلاس را خواهم گرفت.

-و…

برای مقابله و کنار آمدن با چنین طرز فکرها و باورهایی، دانش آموز باید بلافاصله فکر کردن های بیهوده را رها کند، مداد و کاغذ در دست بگیرد و شروع به خواندن درس ها کند. او به هیچ عنوان نباید اجازه بدهد که چنین تفکراتی که وجود خارجی ندارند و تنها ذهن او را درگیر خود کرده اند، او را درگیر خود کنند و فرصت های باقیمانده برای مطالعه را هم از او بگیرند. شک نکنید که وقتی دانش آموز شروع به خواندن درس ها کند و یک یا دو مسئله را حل کند یا اینکه متوجه مفهومی نسبتاً سخت شود، اعتماد به نفسش بالاتر خواهد رفت و به خود و توانایی هایش بیشتر ایمان خواهد آورد. همچنین او برای مقابله با این افکار منفی می تواند به خودش بگوید: وظیفۀ الانِ من این است که به تکالیفم برسم و درس بخوانم. بنابراین برای منفی نگری و پرداختن به افکار تضعیف کننده هیچ زمانی ندارم. در آخر نیز به وظایف والدین و اطرافیان دانش آموز برای کاهش استرس او در این دوران اشاره ی مختصری خواهیم کرد:

۱-انجام دادن تکالیف درسی و حل تمرین ها و… توسط دانش آموز، باید از همان شروع سال تحصیلی

با نظم و جدیت خاص دنبال شود تا در صورت مشاهدۀ کوتاهی از سمت دانش آموز،تذکرهای لازم به او داده شود.

۲-به خاطر داشته باشید که سخت گیری و تنبیه دانش آموز به دلیل نگرفتن نمره های عالی

باعث افزایش اضطراب و نگرانی دانش آموز و ترس او از معلم و مدرسه و امتحان خواهد شد.

راه حل بالا بردن نمرۀ پایین بچه ها تنبیه کردن آن ها نیست؛ بلکه باید به عوامل ریشه ای پایین آمدن

نمره ها که همان ضعفهای یادگیری است توجه کرد و آن ا را رفع نمود.

۳-همیشه از دانش آموز انتظاری فراخور توانایی او داشته باشید و هرگز او را با هم سن

و سالانش مقایسه نکنید زیرا این کار موجب بدبینی آن ها به همدیگر می شود.

۴-و در آخر، شرایط، امکانات و موقعیتی را در منزل فراهم آورید

که دانش آموز بتواند با آرامش و راحتی درس هایش را مطالعه کند و هیچ فشار روانی نداشته باشد.

با رعایت نکات یادشده در این مقاله و اجرایی کردن آن ها در این ایام، خواهید دید

که امتحان نهایی و اصولا امتحان دادن بسیار شیرین و دلچسب است، اگر درست و قاعده مند به استقبالش برویم.

نویسنده مطلب: مدیر سایت

پاسخ دهید

نشانی پست‌الکترونیک شما منتشر نخواهد شد.